حمایت های قانونی از مالکیت فکری

مالکیت فکری و معنوی به دودسته از حقوق مالکین آن می پردازد حقوق اول شامل :

پیش از بررسی حمایت های قانونی از مالکیت فکری لازم است اشاره شود که گروه اول : مالکیت ادبی و هنری از قبیل حق تالیف کتاب، آثارسینمایی، موسیقی و نرم افزارهای رایانه ای و گروه دوم : مالکیت صنعتی ازقبیل طرح صنعتی، نام وعلامت تجاری ونشان های جغرافیایی می باشد که دراین مقاله به شرایط وحمایت های قانونی مقرر مربوط به این دو مقوله پرداخت گردیده است.                                                      

مالکیت فکری و معنوی با توجه به اینکه یک حق وامتیاز مالی مقرر می باشد که قوانین حامی حقوق مالکانه آن شامل ( قانون ثبت اختراعات،طرح های صنعتی وعلائم تجاری مصوب 1386 درایران) وقوانین بین المللی کنوانسیون پاریس راجع به حمایت از مالکیت صنعتی ومادرید (راجع به علامت تجاری)،ولیسبون (راجع به نشان جغرافیایی) و معاهده همکاری در زمینه ثبت اختراع PCT می باشد.

سوال: قوانین مالکیت فکری آثار ادبی از حمایت قانونی بر خوردار هستند ؟

در حوزه حمایت های قانونی از مالکیت فکری و مالکیت ادبی، ایران به هیچ کنوانسیونی نپیوسته است ، به همین دلیل عملا ایران از ( آثاری که اولین بار در خارج از ایران منتشر شده اند ) حمایت نمی کند و این آثار اعم از کتاب، فیلم، یا نرم افزار به راحتی و بدون ممنوعیت قانونی در ایران کپی می شوند و اما آثار داخلی که اولین بار در ایران منتشر گردیده اند تحت حمایت قوانین سرزمینی قرار گرفته و حمایت می شوند.

در حوزه حمایت های قانونی از مالکیت فکری و مالکیت صنعتی؛ علاوه بر حمایت های قوانین سرزمینی؛ در سال 1337 ایران به کنوانسیون پاریس که مهم ترین کنوانسیون است ،پیوست ؛ هریک از حوزه های مالکیت های صنعتی اعم از اختراع ، طرح صنعتی ، نام و علامت تجاری و نشان های جغرافیایی در صورت تقاضا و ثبت در سایر کشور های عضو از طریق کنوانسیون بین المللی تحت حمایت می باشند در غیر این صورت مستقلا باید در هر کشور ثبت شوند.

چگونه در حوزه مالکیت صنعتی تحت حمایت قوانین ایران و کشورهای کنوانسیون بین المللی قرار بگیریم؟ برای پاسخ به این سوال می بایست هر یک مصداق های مالکیت صنعتی را جدا کرد و هر کدام را به صورت مجزا شرح داد زیرا در هر یک از قوانین آنها تفاوت وجود دارد و درتوصیف حمایت از استفاده کنندگان این قانون تاثیر به سزایی می گذارد و البته شرط اصلی آن ثبت مبدا در یکی از کشور اعضاء کنوانسیون می باشد.

قانونگذار ایران در اختراع و طرح های صنعتی و علامت تجاری اصولا از اشخاصی حمایت می کند که «اولین بار تقاضای ثبت کرده باشد ، نه شخصی که اولین بار آن را ایجاد کرده باشد»، البته در ثبت اختراع و ثبت طرح صنعتی یک تفاوت نیز وجود دارد که که اگر ظرف مهلت بیش از6 ماه پیش ازتسلیم اظهارنامه رسمی ثبت اختراع در ایران، از سوی متقاضی کوچک ترین افشاء عمومی صورت گرفته باشد دیگر عنوان وصف جدید بودن اختراع را ازدست می دهد و قابل ثبت نمی باشد.

اگر شخصی اظهارنامه ثبت اختراع را به یکی از کشور های عضو کنوانسیونبین المللی مربوطه تسلیم کند فقط 12 ماه فرصت دارد که تقاضای ثبت خویش را در کشور های دیگر نیز تسلیم کند ؛ در غیر اینصورت دیگر اختراع مذکور قابلیت ثبت در دیگر کشور ها را ندارد ، البته مبدا حمایت و حق تقدم از همان تاریخ اظهارنامه اول است اما با رعایت کردن مهلت 12 ماه این حق تقدم حفظ می گردد.

اتباع کشورهای عضو کنوانسیون پاریس راجع به حمایت از مالکیت صنعتی ازجمله ایران در صورتی که اظهارنامه «(تقاضانامه) ثبت یک علامت» را در یکی از کشور های عضو کنوانسیون تسلیم کند،راجع به ثبت همان علامت در سایر کشورهای عضو کنوانسیون پاریس ، مدت 6 ماه حق تقدم خواهند داشت البته در صورتی که مبدا ثبت تقاضا نامه اولیه یکی از کشور های عضو کنوانسیون بوده باشد.

به عنوان مثال در زمینه حمایت های قانونی از مالکیت فکری، یکی از اشتباهات رایج شرکت های اعطا کننده نمایندگی، عدم ثبت علامت خویش در کشورهای نماینده است، پس از اتمام قرارداد و پایان یافتن همکاری چون شرکت نماینده، علامت تجاری شخص خارجی را به نام خود ثبت کرده است در زمان ورود محصولات شرکت اعطاء کننده اصلی جلوگیری کرده و حق ورود کالا ها را اجازه نمی دهد که البته قابل اعتراض وابطال نیز می باشد.

سوال بعدی در خصوص حمایت های قانونی از مالکیت فکری این است چگونه می توان از قوانین برای حمایت از امتیاز مالکیت فکری خود استفاده کرد؟

در قانون حمایت های قانونی از مالکیت فکری و حمایت از مالکیت صنعتی مصوب 1386 اولین و مهم ترین بحث علامت وجه تمایز می باشد چه در ثبت علامت و چه ثبت اختراعات اگر وصف تفاوت و تمایز را نداشته باشد قابل اعتراض واقامه دعوی خواهد بود و حتی در صورت اثبات عمدی بودن طبق ماده 61 قانون فوق دارای مجازات جزایی نیز خواهد شد.

صرف نظر از اینکه در چه شهری ساکن باشد یا نقض آن در چه شهری اتفاق افتاده باشد در خصوص شکایت کیفری، دادسرا و شعبی از دادگاه کیفری 2 مستقر در مجتمع قضایی شهید قدوسی تهران  صلاحیت رسیدگی را به شکایت را دارد ودرخصوص دعوای حقوقی شعبه سوم دادگاه عمومی حقوقی تهران ، مستقر در مجتمع قضایی شهید بهشتی ، رسیدگی خواهد شد ؛ و درسطح بین المللی نیز دارای حمایت قانونی و قابل اعتراض می باشد.