الزام سردفتران به ثبت ثمن واقعی معاملات
در اجرای مأموریت سند تحول و تعالی قوه قضاییه و با هدف افزایش شفافیت در بازار معاملات املاک کشور، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور بخشنامهای به تاریخ ۱۲ خرداد ۱۴۰۴ صادر کرد که سردفتران سراسر کشور را ملزم به درج دقیق ثمن واقعی مورد توافق طرفین معامله در اسناد رسمی نمود.
این بخشنامه که بر مبنای ماده ۲ «قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» و راهکار ۱۹۵ سند تحول و تعالی قوه قضاییه تدوین شده است، نقطهی عطفی در ارتقاء سلامت نظام ثبتی و مقابله با اعلام صوری قیمتها محسوب میگردد.
ضرورت و مبنای قانونی
از دیرباز، اعلام قیمت غیرواقعی در قراردادهای ملکی بهمنظور کاهش بار مالیاتی یا کاهش هزینههای ثبتی، یکی از معضلات بازار مسکن بوده است. قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (مصوب سال ۱۳۹۴) با هدف جلوگیری از این رویهها تدوین شد و در ماده ۲ آن تصریح گردید که «سردفتران مکلف به ثبت دقیق ثمن معامله در سند رسمی و سامانه الکترونیک ثبت اسناد هستند.» راهکار ۱۹۵ سند تحول قوه قضاییه نیز بر شفافسازی دادههای قضایی و ثبتی تأکید دارد؛ از این رو، این بخشنامه تلاشی برای یکپارچهسازی اجرای مقررات خواهد بود.
مفاد اصلی بخشنامه
۱. تعریف ثمن واقعی: مبلغی که طرفین معامله بهوضوح بر سر آن توافق کردهاند و باید بدون هیچ قید و شرط کاهشی یا افزایشی در سند رسمی درج شود.
۲. محل درج: ثمن واقعی باید هم در سامانه ثبت الکترونیک اسناد و هم در متن مکتوب سند رسمی قید گردد.
3. عدم تأثیر بر محاسبه هزینهها: هزینههای قانونی نظیر حقالثبت، مالیات نقل و انتقال و حقالتحریر مطابق تعرفههای مصوب و مبناهای قانونی محاسبه شده و تغییری در آنها ایجاد نخواهد شد.
4. پایش و نظارت: سازمان ثبت اسناد کشور مکلف است با همکاری هیأتهای نظارت استانی، پروندههای مشکوک به اعلام ثمن صوری را بررسی و گزارشهای لازم را به مراجع قضایی ارسال نماید.
اهداف و انتظارات از اجرا
- شفافسازی بازار مسکن: با درج ثمن واقعی در اسناد رسمی، آمار معاملات دقیقتر شده و تحلیلهای اقتصادی بر پایه دادههای معتبر امکانپذیر میشود.
- جلوگیری از فرار مالیاتی: شناسایی دقیق مبلغ معاملات به افزایش وصول مالیاتهای قانونی منجر خواهد شد.
- حفظ حقوق دولت و مردم: جلوگیری از تضییع حقوق دولت در وصول درآمدها و ممانعت از زیان خریداران و فروشندگان در معاملات صوری.
- تقویت اعتماد عمومی: شفافیت اطلاعات ثبتی موجبات افزایش اعتماد شهروندان نسبت به نظام قضایی و ثبتی را فراهم میسازد.
راهنمای عملیاتی و الزامات برای سردفتران
- پیش از تنظیم سند، توافق طرفین درباره ثمن معامله را به صورت مکتوب دریافت و استعلام لازم را انجام دهید.
- از درج قیمت غیرواقعی یا مبهم (نظیر «بالاتر از …» یا «حدوداً …») خودداری کنید.
- در صورت مشاهده هرگونه تخلف یا مراجعه برای تصحیح قیمت اسناد قدیمی، مراتب را به واحد نظارت استانی منعکس نمایید.
نتیجهگیری
بخشنامه الزام به ثبت ثمن واقعی معامله در اسناد رسمی گامی مهم در راستای تحقق عدالت، شفافیت و کارآمدی نظام ثبت اسناد است. سردفتران بهعنوان ضابطان رسمی معاملات، نقش کلیدی در اجرای این دستور دارند و با پایبندی دقیق به مفاد بخشنامه، ضمن ارتقاء کیفیت خدمات ثبتی، به حفظ حقوق عمومی و افزایش اعتماد اجتماعی کمک مینمایند.