آئین نامه اجرایی تبصره 3 ماده 10 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات راجع به اموال غیرمنقول

گامی بزرگ در جهت دریافت سند رسمی

هیئت وزیران ایران در تاریخ ۱۴۰۴/۴/۱۸، آیین‌نامه اجرایی تبصره (۳) ماده (۱۰) قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول را تصویب کرد. این آیین‌نامه با هدف ساماندهی اسناد غیررسمی مربوط به املاکی که در محدوده طرح هادی روستاها یا اراضی کشاورزی خارج از محدوده قانونی شهرها قرار دارند، تدوین شده است. این تصمیم با همکاری وزارتخانه‌های راه و شهرسازی و جهاد کشاورزی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و به پیشنهاد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور اتخاذ شده است.

فرایند شناسایی املاک بر اساس قانون الزام به ثبت رسمی معاملات

برای دریافت سند رسمی، ابتدا متصرفان املاک فاقد سند رسمی باید ادعای خود را در سامانه‌ای که توسط سازمان ثبت اسناد و املاک کشور راه‌اندازی می‌شود، ثبت کنند. جهاد کشاورزی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، بر اساس اولویت‌بندی‌های مشخص، موظف به شناسایی متصرفان و نقشه‌برداری از املاک مشمول هستند. این فرآیند با انتشار آگهی عمومی آغاز می‌شود و نمایندگان مربوطه اقدام به مستندسازی تصرفات می‌کنند.^.

اطلاعاتی مانند هویت متصرف، نوع بهره‌برداری و کاربری ملک، و مدارک و مستندات مالکیت، مانند مبایعه‌نامه یا صلح‌نامه عادی، ثبت و صورت‌جلسه می‌شود^. نقشه‌ها تحت شبکه شمیم و در سیستم تصویر یوتی‌ام (UTM) تهیه می‌شود.

صدور سند رسمی بر اساس قانون الزام به ثبت رسمی معاملات

پس از تهیه نقشه‌ها، جهاد کشاورزی و بنیاد مسکن باید از طریق سامانه پنجره واحد مدیریت زمین، از جهت تداخل ملک با اراضی عمومی مانند اراضی ملی یا دولتی استعلام کنند. سازمان ثبت نیز موظف است تعارض نقشه واصله با اسناد مالکیت قبلی را بررسی کند. در صورت عدم وجود تعارض، اطلاعات ملک در سامانه بارگذاری شده و به اطلاع عموم می‌رسد.

پس از سپری شدن مهلت شش‌ماهه اعتراض و در صورت عدم وجود تعارض، سازمان ثبت اقدام به صدور سند رسمی یا همان سند مالکیت حدنگار به صورت الکترونیکی به نام متصرف شناسایی شده می‌کند.

در صورتی که در ملک کشاورزی تغییر کاربری غیرمجاز رخ داده باشد، سند زمین بدون ذکر اعیانی و با قید "ملک موضوع این سند دارای اعیانی غیرمجاز تعیین تکلیف نشده است صادر خواهد شد.

همکاری دستگاه‌ها در صدور سند رسمی

برای هماهنگی و حل مشکلات اجرایی، کارگروه‌هایی در سطوح شهرستانی، استانی و ملی تشکیل می‌شود این کارگروه‌ها وظایفی مانند تعیین اولویت پلاک‌ها، تدوین شیوه‌نامه‌ها و رفع اختلافات فنی را بر عهده دارند¹⁵. وزارت جهاد کشاورزی و بنیاد مسکن می‌توانند برای انجام تکالیف خود از مشاوران و پیمانکاران بخش خصوصی استفاده کنند.

همچنین، دستگاه‌های اجرایی مانند فرمانداری‌ها، شوراهای اسلامی شهر و روستا و دهیاران موظف به همکاری در اجرای این آیین‌نامه هستند. سازمان برنامه و بودجه نیز باید منابع مالی لازم برای اجرای این طرح را تخصیص دهد.

دوره پیشنهادی: بسته آموزش آفلاین دوره جامع قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول

مزایای دریافت سند رسمی

این آیین‌نامه جدید، پاسخی به سال‌ها بلاتکلیفی در حوزه املاک فاقد سند است. با صدور سند رسمی، وضعیت مالکیت املاک مشخص شده و از دعاوی حقوقی کاسته می‌شود. این امر، ثبات و امنیت حقوقی را در بازار املاک افزایش می‌دهد و به مالکان اجازه می‌دهد تا از ارزش دارایی‌های خود در فرآیندهای اقتصادی بهره ببرند.

این قانون، با فراهم کردن یک مسیر قانونی و شفاف، به میلیون‌ها نفر از شهروندان کمک می‌کند تا به حقوق خود دست یابند و زمینه را برای توسعه پایدار فراهم می‌کند.

نتیجه‌گیری

آیین‌نامه جدید، پاسخی به سال‌ها بلاتکلیفی در حوزه املاک فاقد سند در مناطق روستایی و کشاورزی است. این قانون، با فراهم کردن یک مسیر قانونی و شفاف، به میلیون‌ها نفر از شهروندان کمک می‌کند تا به حقوق خود دست یابند و از ارزش دارایی‌های خود بهره‌مند شوند. انتظار می‌رود اجرای کامل این آیین‌نامه، ثبات و امنیت حقوقی را در بازار املاک افزایش دهد و زمینه‌ساز توسعه پایدار در این مناطق شود.