نکاتی در مورد داوری و حل اختلاف قراردادی

اولین نکته در مورد داوری و حل اختلاف قراردادی: لزوم تعیین داور پیش از بروز اختلاف

در صورتی که می‌خواهید اختلافات خود را از طریق داوری حل و فصل کنید، حتماً داور را پیش از بروز اختلاف به نحو دقیق تعیین کنید (مثلاً بنویسید داور جناب آقای دکتر جواد معتمدی به شماره ملی ................. و امضای داور را در زیر قرارداد اخذ نمایید یا به نهاد داوری نظیر مرکز داوری اتاق بازرگانی ایران ارجاع دهید) و از نوشتن عبارت "داور مرضی‌الطرفین" جداً بپرهیزید. زیرا عبارت اخیر عبارت مبهمی است که ممکن است دردسر ساز شود چراکه از یک سو با وجود شرط داوری، امکان طرح دعوی در دادگاه وجود ندارد و در صورت طرح، دعوی رد خواهد شد و علاوه بر اتلاف زمان، هزینه دادرسی پرداخت شده خواهان نیز از بین می‌رود و از سوی دیگر احتمال توافق بر سر داور واحد پس از بروز اختلاف بسیار کم است و مراجعه به دادگاه جهت تعیین داور هم امری زمان بر بوده و میان دادگاه‌ها در این زمینه اختلاف وجود دارد که آیا دادگاه می‌تواند داور مرضی‌الطرفین را به آن‌ها تحمیل کند یا خیر؟ بنابراین اگر امکان توافق بر شخص یا نهاد معینی جهت داوری را ندارید بهتر است اساساً در قرارداد اختلافات را به داوری ارجاع ندهید.

دوم) دومین نکته در مورد داوری و حل اختلاف قراردادی: عدم ذکر امکان مراجعه به دادگستری بعد از داوری

گاه در قرارداد ذکر می‌شود که در صورت بروز اختلاف، طرفین اول به داوری و در صورت عدم حل اختلاف به دادگستری مراجعه خواهند کرد؛ عبارت اخیر مبهم و دردسر ساز است زیرا مشخص نیست که اگر طرفین به داوری مراجعه می‌کنند و داور رای صادر می‌کند چرا طرفین می‌توانند به دادگستری مراجعه کنند؟ آیا منظور از مراجعه به دادگستری، طرح دعوی ابطال رای داوری در دادگستری است یا منظور این است که داوری به معنای خاص کلمه نبوده و داور صرفاً سازشگر بوده که موفق به ایجاد سازش نشده است؟ بنابراین باید جمله دوم مبنی بر امکان مراجعه به دادگستری را حذف نمود تا ابهام ایجاد نشود.

سوم) سومین نکته در مورد داوری و حل اختلاف قراردادی: ابهام ناشی از ذکر سمت و جایگاه حقوقی داور

در صورتی که پست سازمانی داور در قرارداد ذکر شود، باید مشخص نمود که منظور از داور شخصی است که نام وی ذکر می‌شود یا شخصی که در زمان اختلاف آن پست سازمانی را دارد؟ مثلاً در قرارداد ذکر شده است که کلیه اختلافات به داوری آقای فرهاد بیات مدیرعامل موسسه حقوقی دادبانان ارجاع می‌شود؛ حال چنانچه در زمان بروز اختلاف مدیرعامل موسسه تغییر کند ممکن است این سوال مطرح شود که داور چه شخصی است؟ فرهاد بیات یا مدیرعامل جدید؟

چهارم) چهارمین نکته در مورد داوری و حل اختلاف قراردادی: انتخاب شخص حقوقی به عنوان داور

داور می‌تواند شخص حقیقی یا حقوقی باشد؛ البته باید توجه داشت که امر داوری در موضوع فعالیت شخص حقوقی تصریح شده باشد تا بعداً محل ایراد واقع نشود؛ با وجود این از آنجایی که به اعتقاد برخی از حقوقدانان، شخص حقوقی نمی‌تواند داور باشد، در جهت احتیاط بهتر است اگر می‌خواهیم شخص حقوقی را به عنوان داور انتخاب کنیم او را به عنوان «مقام ناصبِ» داور انتخاب کنیم .

(به نقل از کتاب صفر تا صد حقوق کسب و کار؛ انتشارات دادبانان دانا؛ تألیف دکتر فرهاد بیات)